آییننامهٔ اجرایی مادهٔ (۱۳۵) قانون حمایت از مالکیت صنعتی
هیئت وزیران در جلسهٔ ۱۴۰۵/۵/۴ به پیشنهاد شمارهٔ ۵۵۴۹۶۶ مورخ ۱۴۰۴/۴/۱۰ وزارت صنعت، معدن و تجارت و به استناد اصل یکصد و سی و هشتم قانون اساسی و مادهٔ (۱۳۵) قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳، آییننامهٔ مادهٔ یادشده را به شرح زیر تصویب کرد:
در این آییننامه، اصطلاحات زیر در معانی مشروح مربوط به کار میروند:
- ۱ـ کارگروه:کارگروه پشتیبانی و مانعزدایی از تجاریسازی اختراعات موضوع مادهٔ (۱۳۵) قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳.
- ۲ـ اختراع ثبتشده:اختراعاتی که فرایند ثبت آنها خاتمه یافته و به صدور گواهینامهٔ اختراع از مرجع ثبت منجر شده است، اعم از آنکه متقاضی ثبت ایرانی بوده یا خارجی و مشتمل بر نمونه اشیاء مصرفی باشد.
- ۳ـ تجاریسازی:بهرهبرداری از هر یک از حقوق مالی ناشی از ثبت اختراع در صنعت یا بازار مربوط.
ترکیب کارگروه به شرح زیر است:
- ۱ـوزیر صنعت، معدن و تجارت (رئیس کارگروه)؛
- ۲ـوزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی یا معاون ذیربط؛
- ۳ـوزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات یا معاون ذیربط؛
- ۴ـوزیر جهاد کشاورزی یا معاون ذیربط؛
- ۵ـوزیر دادگستری یا معاون ذیربط؛
- ۶ـوزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح یا معاون ذیربط؛
- ۷ـوزیر نفت یا معاون ذیربط؛
- ۸ـوزیر نیرو یا معاون ذیربط؛
- ۹ـوزیر امور خارجه یا معاون ذیربط؛
- ۱۰ـوزیر علوم، تحقیقات و فناوری یا معاون ذیربط؛
- ۱۱ـمعاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور؛
- ۱۲ـدادستان کل کشور؛
- ۱۳ـرئیس سازمان حفاظت محیط زیست؛
- ۱۴ـرئیس سازمان صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران؛
- ۱۵ـرئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران؛
- ۱۶ـرئیس اتاق تعاون ایران؛
- ۱۷ـرئیس اتاق اصناف ایران؛
- ۱۸ـرئیس سازمان ثبت اسناد و املاک کشور.
تبصره ۱ — جلسات کارگروه با حضور اکثریت مطلق اعضا رسمیت مییابد و تصمیمات آن با اکثریت آرای اعضای حاضر اتخاذ میشود. کارگروه در اولین جلسه با اکثریت دو سوم آرا، آییننامهٔ داخلی خود را تصویب میکند.
تبصره ۲ — دبیرخانهٔ کارگروه در وزارت صنعت، معدن و تجارت و با استفاده از ظرفیتهای این وزارتخانه تشکیل میشود. انجام مطالعات پشتیبان، تهیهٔ پیشنویس مصوبات، پیگیری اجرای مصوبات، ارزیابی تأثیرات و تهیهٔ گزارشهای ادواری از پایش اجرای این آییننامه و فراهم کردن امکانات نرمافزاری و سختافزاری لازم برای اجرای وظایف مقرر در این آییننامه، از جمله وظایف دبیرخانه است که با استفاده از ظرفیتهای اعضای کارگروه قابل انجام است.
تبصره ۳ — کارگروه میتواند برای انجام وظایفی که در این آییننامه پیشبینی شده است کارگروه (کمیته)های تخصصی از جمله بر حسب طبقههای مختلف اختراعات ثبتشده یا زیستبومهای اقتصادی تشکیل دهد.
بهمنظور شناسایی اختراعات واجد شرایط تجاریسازی، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور موظف است فهرست اختراعات ثبتشده را در قالبی که از سوی کارگروه مشخص خواهد شد به صورت ماهیانه در دسترس کارگروه قرار دهد. بهمنظور تسریع در شناسایی اختراعات واجد شرایط تجاریسازی، سازمان مذکور پس از صدور گواهینامهٔ ثبت اختراع، به متقاضی ثبت اعلام میکند در صورت تمایل، طرح تجاریسازی اختراع خود را نیز ارائه دهد تا در اختیار کارگروه قرار گیرد. اختراعات دارای طرح تجاریسازی در اولویت کارگروه خواهد بود. الگوی (فرم) اطلاعات طرح تجاریسازی به تصویب کارگروه خواهد رسید.
کارگروه با بهکارگیری روش غربالگری بازارمحور، نسبت به شناسایی اختراعات دارای قابلیت تجاریسازی اقدام خواهد کرد. شیوهنامهٔ غربالگری بازارمحور توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت و با مشارکت اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران، اتاق اصناف ایران و اتاق تعاون ایران (بخش خصوصی) ظرف شش ماه از تاریخ ابلاغ این آییننامه تهیه و به تصویب کارگروه خواهد رسید.
کارگروه بر اساس نیازمندیهای ملی یا بخشی اعلامی از سوی دستگاههای اجرایی نسبت به تعیین اختراعات ثبتشده واجد اولویت تجاریسازی اقدام خواهد کرد. چگونگی شناسایی نیازهای ملی و بخشی توسط کارگروه تعیین خواهد شد.
کارگروه فهرست اختراعات ثبتشدهٔ دریافتی را بر اساس طبقهبندی موضوعی آنها به رؤسای دستگاههای ذیربط ارجاع داده تا حسب مورد در خصوص امکان بهرهبرداری یا حمایت از آنها در دستگاه متبوع خود یا کم و کیف پشتیبانی از تجاریسازی آن حداکثر ظرف یک ماه اعلام نظر کنند.
با توجه به نیازهای اعلامی از سوی دستگاههای اجرایی و بخش خصوصی، کارگروه نسبت به شناسایی اختراعات ثبتشدهٔ واجد شرایط صدور پروانهٔ بهرهبرداری اجباری اقدام کرده و ظرفیتهای فناورانهٔ کشور را برای تجاریسازی آنها هدایت خواهد کرد.
کارگروه مکلف است بهمنظور شناسایی و تجاریسازی اختراعات خفته، برنامههای لازم را با مشارکت ذینفعان هر برنامه در سطوح ملی یا بخشی تصویب کند.
در خصوص تجاریسازی اختراعات دفاعی با رعایت آییننامهٔ اجرایی تبصرهٔ (۱) مادهٔ (۱۳۴) قانون حمایت از مالکیت صنعتی موضوع تصویبنامهٔ شمارهٔ ۱۴۹۹۹۳/ت۶۴۲۲۸هـ مورخ ۱۴۰۴/۹/۹ و نظر کارگروه اختراعات دفاعی اقدام خواهد شد.
برای فراهم کردن امکان ارتباط و تعامل کارگروه با مخترعان و متقاضیان تجاریسازی اختراعات، کارگروه باید با استفاده از ظرفیتهای موجود بهویژه فناوریهای ارتباطی هوشمند نسبت به ایجاد نقطهٔ تماس ملی اقدام کرده و با اطلاعرسانی گسترده نسبت به دریافت تقاضاهای تجاریسازی اقدام نماید.
کارگروه برای تسهیل و تشویق بهرهبرداری از اختراعات و رفع موانع موجود از جمله موانع مالی، حقوقی و فنی نسبت به موارد زیر اقدام خواهد کرد:
- ۱ـتسهیل دسترسی قابل اعتماد به خدمات ارزشگذاری حرفهای اختراعات با همکاری دستگاههای ذیربط؛
- ۲ـطراحی و تسهیل دسترسی به ابزارها و روشهای تأمین مالی نو برای تجاریسازی اختراعات با همکاری دستگاههای ذیربط؛
- ۳ـتسهیل، تسریع و رفع موانع صدور انواع مجوزهای مرتبط با تجاریسازی انواع اختراعات؛
- ۴ـضرورتسنجی ایجاد یا ارتقای سازوکارهای اثبات مفهوم و بالغسازی فناوری در دانشگاهها و مراکز آموزشی و پژوهشی و دیگر دستگاههای اجرایی واجد شرایط با تصویب شرایط و ضوابط مربوط؛
- ۵ـتشویق و تسهیل ایجاد ائتلافهای فناوری و سازوکارهای بهرهبرداری اشتراکی از اختراعات با تصویب شرایط و ضوابط مربوط؛
- ۶ـتنظیم و در دسترس قرار دادن متن پیشنویس انواع قراردادهای همکاری، مشارکت و سرمایهگذاری در فرایند تجاریسازی اختراعات از جمله قراردادهای تشریک و تسهیم منافع ناشی از تجاریسازی اختراعات و تشویق کاربست آنها؛
- ۷ـفراهم کردن امکان دسترسی مخترعان یا مالکان اختراع به آزمایشگاههای مرجع یا سایر آزمایشگاهها و کارگاههای نمونهسازی و تولید آزمایشی، امکانات و تسهیلات قابل دسترس در دستگاههای اجرایی یا بخش خصوصی برای کمک به طراحی مهندسی، تولید نمونهٔ اولیه و انجام سایر اقدامات مقدماتی برای آمادهسازی اختراعات جهت تجاریسازی؛
- ۸ـتشویق و تسهیل استفاده از محیطهای آزمون متناسب با موضوعات اختراعات یا ایجاد محیطهای جدید بر اساس شرایط و ضوابط مصوب کارگروه؛
- ۹ـفراهم نمودن خدمات مشاورهٔ حرفهای به مخترعان یا مالکان اختراعات یا بخشهای صنعتی نیازمند کمک و مشورتهای تخصصی جهت تجاریسازی اختراعات با تصویب شرایط و ضوابط مربوط.
کارگروه موظف است برنامههای لازم را برای تشویق مخترعان و مالکان اختراعات به تجاریسازی اختراعات و آموزش مهارتها و فرایندهای لازم تصویب کرده و با برگزاری انواع دورههای آموزشی از جمله در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی و آموزش و پرورش، فرهنگ ایجاد ثروت از طریق تجاریسازی اختراعات را ارتقا دهد.
سازمان برنامه و بودجهٔ کشور مکلف است در همکاری با وزارت صنعت، معدن و تجارت و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور، بخشی از منابع تسهیلات مرتبط با اشتغال را مطابق قوانین بودجهٔ سنواتی به حمایت از تأسیس و توسعهٔ زیرساختهای مذکور در این آییننامه و تأمین تجهیزات و فناوریهای سخت و نرم مربوط بر اساس مصوبات کارگروه تخصیص دهد.