دعاوی مربوط به اختراع با سایر دعاوی مالکیت فکری تفاوتی آشکار دارد. اختراع ماهیتاً یک موضوع فنی است، و در بیشتر موارد، اختلافات حول همین جنبهٔ فنی شکل می‌گیرد. فرض کنید با این پرسش مواجه‌ایم که آیا رقیب، حقوق ناشی از اختراعِ سازمان شما را نقض کرده یا نه؟ برای یافتن پاسخ، باید محصول رقیب را با اختراع ثبت شده مقایسه کنیم. قاعدتاً مدیر‌ حقوقی یا وکیل به تنهایی توانایی‌های فنی لازم را برای انجام این کار ندارد. این تحقیق باید توسط افراد فنی و آگاه و در تعامل با تیم حقوقی انجام شود. در نتیجه، پیش بردن دعوای اختراع بدون همراهی مشاوران فنی ناممکن و اشتباه است.

۱. مراد از «مشاور فنی» چیست؟

مشاور فنی باید کسی باشد که نسبت به اختراع شما یا زمینه فنی اختراع مربوطه اطلاعات دقیق یا کافی داشته باشد و با ساختار گواهینامه اختراع از جمله توصیف و ادعای اختراع آشنا باشد تا بتواند آن‌ها را تحلیل کند. این افراد عموماً کسانی هستند که در فرایند ثبت اختراع مشارکت داشته‌ اند: یعنی مخترعان و مشاوران ثبت اختراع.

برای آن که از حقوق انحصاریِ اختراع بهره‌مند شوید، ابتدا باید حق شما بر اختراع ایجاد شده باشد. حق اختراع پس از ثبت ایجاد می‌شود. برای ثبت اختراع باید اسناد فنی اختراع را طراحی و تهیه کرد، و این وظیفهٔ مخترعان و مشاوران ثبت اختراع است. این اشخاص اطلاعات ارزشمندی دربارهٔ اختراع شما در اختیار دارند و نظراتشان می‌تواند بر استراتژی دعوا اثرگذار باشد. به همین دلیل، کسانی که در تنظیم توصیف و ادعای اختراع و مدیریت فرایند ثبت نقش دارند، بهتر است در تیم دعاوی به عنوان «مشاور فنی» حضور داشته باشند.

۲. آیا مدیر حقوقی و مشاور فنی برای مدیریت دعاوی اختراع کافی است؟‌

تأکید بر وجوه فنی دعوای اختراع به معنای کم اهمیت بودن وجوه حقوقی نیست. مخترعان افراد باهوشی هستند و گاهی دچار این خطای شناختی‌اند که توانایی لازم برای حل مسائل حقوقی را هم دارند. بارها دیده‌ ام که مدیران حقوقی و تیم فنی ترجیح می‌دهند که دعوا را خودشان مدیریت کنند و برای کاهش هزینه از یک وکیل غیرمتخصص برای اجرای امور بهره می‌گیرند. بر مبنای تجربه بر این نظرم که نتیجه این رویکرد همیشه مطلوب نیست.

وجه حقوقی دعاوی اختراع همانند وجوه فنی آن پیچیده است. وکیلی که مسئول دعوای اختراع است پیش از طرح دعوا و پس از آن باید به سوالات زیادی پاسخ دهد: این که دادرسی را چگونه آغاز کند و یا مقدمات دعوا را چگونه فراهم نماید. مثلاً آیا بدواً اظهارنامه ارسال کند یا به صورت چراغ‌خاموش دستور موقت بگیرد، چه مسائلی را در دعوا مطرح کند و کدام مسائل را ناگفته بگذارد. مسائلی از این دست، نیازمند تجربه و شناخت کافی از مسیر دادرسی و آشنایی با رویکرد قاضی پرونده است. در نتیجه، تجربه مولفهٔ بسیار مهمی است که در اختیار وکلای متخصص است. آسان‌ترین طرف‌های دعوا برای وکلای متخصص سازمان‌هایی هستند که توسط وکلای غیرمتخصص راهبری می‌شوند.

۳. جمع‌بندی

هنر مدیر حقوقی این است که ارتباطات میان مشاوران فنی و وکلای متخصص را تسهیل کند و دعوا را در راستای اهداف سازمانی به پیش ببرد. توصیه می‌کنم که تیم دعاوی اختراع دست‌کم از سه نفر تشکیل شود:

۱-مدیر حقوقی

۲-وکیل متخصص دعاوی اختراع

۳- مشاور فنی

دربارهٔ نویسنده

صادق شمشیری

وکیل دادگستری و فارغ‌التحصیل حقوق از دانشگاه تهران. مدیریت واحد دعاوی هنگام را بر عهده دارد و در کنار آن به شرکت‌های خانوادگی مشاورهٔ تخصصی می‌دهد.

مشاهدهٔ پروفایل